Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w przypadku jednoczesnego prowadzenia działalności rolniczej i pozarolniczej działalności gospodarczej

Ustawą z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 150, poz. 1248), od 24 sierpnia 2005 r. zostały dokonane zmiany dotyczące warunków, jakie muszą być spełnione do pozostania w ubezpieczeniu rolniczym przy równoczesnym prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności. W szczególności z jej przepisów wynika, iż dla możliwości podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników nie ma znaczenia forma opodatkowania pozarolniczej działalności gospodarczej, prowadzonej równocześnie z działalnością rolniczą.
Obecnie, na podstawie postanowień art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik lub domownik który rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpoczyna współpracę przy prowadzeniu tej działalności, może nadal podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, jeśli:



1) podlegał temu ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata i nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym,

2) złoży w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpoczęcia współpracy przy prowadzeniu tej działalności (Do pobrania:
Formularz oświadczenia).

Niezachowanie tego terminu jest równoznaczne z ustaniem ubezpieczenia z końcem kwartału, w którym rolnik lub domownik rozpoczął wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpoczął współpracę przy prowadzeniu tej działalności.

Przez rozpoczęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej rozumie się także:
· wznowienie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej po jej okresowym zawieszeniu,
· zmianę rodzaju lub przedmiotu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej,

3) kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (jeżeli działalność ta była prowadzona) nie przekracza kwoty 2.528 zł.

Kwotę należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za poprzedni rok podatkowy rolnik lub domownik obowiązany jest udokumentować zaświadczeniem naczelnika właściwego urzędu skarbowego i złożyć w KRUS wraz z oświadczeniem, o którym jest mowa w pkt 2)

UWAGA!
Kwota podatku od prowadzonej działalności pozarolniczej ma także wpływ na możliwość pozostania przez rolnika lub domownika w ubezpieczeniu społecznym rolników w kolejnych latach. Do dnia 31 maja każdego roku, po rozliczeniu roku podatkowego, rolnik lub domownik podlegający ubezpieczeniu rolniczemu, prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujący przy jej prowadzeniu, ma obowiązek złożyć w KRUS zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego o wysokości należnego podatku za poprzedni rok podatkowy. Jeśli kwota tego podatku przekroczy „roczną kwotę graniczną” (za rok 2005 kwota ta wynosi 2.604 zł), a także jeżeli nie zostanie zachowany powyższy termin złożenia zaświadczenia, ubezpieczenie rolnika lub domownika ustanie z końcem kwartału, w którym rolnik lub domownik zobowiązany był złożyć w KRUS zaświadczenie, chyba że ten rolnik lub domownik zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w sposób trwały lub okresowy przed upływem tego kwartału.

Osoba ubezpieczona winna w ciągu 14 dni zgłosić fakt zaprzestania wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej.

Kwota podatku, o której wyżej mowa, zwana „roczną kwotą graniczną”, podlega corocznej waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego będzie ogłaszał ww. kwotę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” w drodze obwieszczenia.
Składka za rolnika lub domownika, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników prowadząc działalność rolniczą i równolegle pozarolniczą działalność gospodarczą, jest należna w podwójnej wysokości w stosunku do składki należnej za osobę nie prowadzącą takiej działalności (patrz: składki)

Przez rozpoczynającego współpracę przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej – rozumie się tylko tego rolnika lub jego domownika, który w stosunku do osoby prowadzącej taką działalność jest (zgodnie w przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych): małżonkiem, dzieckiem własnym lub dzieckiem przysposobionym, dzieckiem drugiego małżonka, matką, ojcem, macochą, ojczymem lub osobą przysposabiającą i pozostaje z tą osobą we wspólnym gospodarstwie domowym.

Pozarolnicza działalność gospodarcza – jest to w rozumieniu ustawy pozarolnicza działalność gospodarcza prowadzona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby fizyczne na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, z wyłączeniem:
 wspólników spółek prawa handlowego oraz
osób prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu:
 ·   w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, 
  · z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wolny zawód – jest to, w myśl przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych, pozarolnicza działalność gospodarcza wykonywana osobiście przez lekarzy, lekarzy stomatologów, lekarzy weterynarii, techników dentystycznych, felczerów, położne, pielęgniarki, tłumaczy oraz nauczycieli w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny, jeśli działalność ta nie jest wykonywana na rzecz osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej albo na rzecz osób fizycznych dla potrzeb prowadzonej przez nie pozarolniczej działalności gospodarczej, z tym że za osobiste wykonywanie wolnego zawodu uważa się wykonywanie działalności bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu.
Z powyższego wynika, że nie może pozostawać w ubezpieczeniu rolniczym mający zarejestrowaną pozarolniczą działalność gospodarczą:
Lekarz (ogólny lub stomatolog), lekarz weterynarii, pielęgniarka, technik dentystyczny, tłumacz, itd.


· świadczący usługi (medyczne, pielęgniarskie, protetyczne, translatorskie) osobiście, tj. nie zatrudniając w ramach tej działalności innych osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu (a więc nie zatrudniając – odpowiednio: innego lekarza, pielęgniarki, technika dentystycznego, tłumacza).
Natomiast zatrudnienie personelu pomocniczego, np. w przypadku lekarza – zatrudnienie pielęgniarki, pomocy dentystycznej, rejestratorki czy sprzątaczki, czy też w przypadku tłumacza - zatrudnienie pracownika do obsługi biurowej jego tłumaczeń, nie zmienia statusu tego lekarza, pielęgniarki, technika dentystycznego, czy tłumacza, jako wykonującego wolny zawód;
· świadczący usługi (medyczne pielęgniarskie, protetyczne, translatorskie) na rzecz osób fizycznych (będących zleceniodawcami usługi i płacących za tę usługę z własnych środków).

W ubezpieczeniu rolniczym będzie mogła pozostawać, mająca zarejestrowaną pozarolniczą działalność gospodarczą:

1. Osoba, która wykonuje działalność:
1) na rzecz osób prawnych, np. lekarz sprawujący opiekę medyczną nad pracownikami pewnej firmy (za usługi płaci ta firma a nie pacjent), wykonujący usługi na podstawie kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia, tłumacz realizujący tłumaczenie na zlecenie osoby prawnej, lub
2) na rzecz osób fizycznych dla potrzeb prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, np. lekarz świadczący usługi medyczne w lecznicy prowadzonej w ramach działalności gospodarczej przez innego lekarza, lekarz weterynarii wzywany do ubojni zwierząt w celu zbadania mięsa, czy też do stwierdzenia przyczyny padnięcia zwierzęcia, technik dentystyczny dostarczający lekarzowi stomatologii zamówione przez tego lekarza protezy zębowe, tłumacz dokonujący tłumaczenia tekstu dostarczonego przez klienta do realizacji innemu tłumaczowi prowadzącemu w tym zakresie działalność gospodarczą (czyli dla potrzeb prowadzonej przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej),

a także

2. Osoba, która zatrudnia inne osoby wykonujące czynności związane z istotą danego zawodu, przy czym nie ma przeszkód aby również sama wykonywała ten zawód na równi z osobami zatrudnionymi, np:

§ lekarz prowadzący lecznicę i zatrudniający innych lekarzy,
§ pielęgniarka prowadząca firmę świadczącą usługi w zakresie wykonywania zabiegów medycznych i innych właściwych dla uprawnień związanych z zawodem, zatrudniająca inne pielęgniarki.


Informacja o przepisach przejściowych – przywrócenie do ubezpieczenia
Nowe uregulowania dają możliwość przywrócenia do ubezpieczenia społecznego rolników :

· rolnikom, jak i domownikom, którzy zostali wyłączeni z tego ubezpieczenia z dniem 1 października 2004 r. z uwagi na formę opodatkowania działalności gospodarczej,
· rolnikom, jak i domownikom, którzy po dniu 1 maja 2004 r. podjęli prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracę przy prowadzeniu takiej działalności, spełniając warunek 3-letniego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, a zostali wyłączeni z ubezpieczenia, gdyż podjęta działalność była opodatkowana „na zasadach ogólnych”.

Warunkiem przywrócenia ubezpieczenia społecznego rolników jest jednak, aby należny podatek dochodowy za 2004 r. od pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekraczał kwoty 2.528 zł. Przywrócenie ubezpieczenia następuje na wniosek osoby zainteresowanej. Formularze stosownego wniosku dostępne są w każdej jednostce terenowej KRUS, a także na stronie internetowej KRUS - do pobrania: Formularz wniosku

W sytuacji gdy osoba zainteresowana spełniała wymienione wcześniej warunki i złożyła wniosek o przywrócenie ubezpieczenia do końca września 2005 r,. ubezpieczeniem społecznym rolników została objęta od 1 października 2005 r. Natomiast przy złożeniu wniosku do końca grudnia 2005 r. osoba zainteresowana zostanie objęta ubezpieczeniem od 1 stycznia 2006 r.
Wnioski o przywrócenie do ubezpieczenia można składać najpóźniej do dnia 31 grudnia 2005 r. Jest to tzw. termin zawity, co oznacza, że ustawa nie przewiduje możliwości przywrócenia tego terminu.